ProZ.com Translation Forums

Përkthyesja rrëfen historinë pas Bestseller-it të NY Times: Kam qarë me ngashërim

Roland Lelaj — Wed, 23 Sep 2026 13:42:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Përkthyesja rrëfen historinë pas Bestseller-it të NY Times: Kam qarë me ngashërim
Poster: Roland Lelaj

Romani “Korrespondentja” nga Virginia Evans, bestseller i New York Times dhe fitues i Women’s Prize 2026, vjen për lexuesin shqiptar me përkthimin e Elsa Skënderit. Në një intervistë për emisionin “Në Radio” me Andri Xhahun në Radio Tirana, përkthyesja ndau me dëgjuesit prapaskenat e punës me këtë libër dhe forcën e jashtëzakonshme emocionale që mbart ai.

E ndërtuar tërësisht përmes letrash që personazhi kryesor këmben me familjarë, miq e shkrimtarë të mëdhenj, “Korrespondentja” sjell një formë narrative sa të brishtë, aq edhe komplekse. Në qendër është Sibila Van Antuerp, një grua në moshë të shtyrë, e cila përballet me pleqërinë dhe me kërcënimin e humbjes së shikimit.
Ndryshe nga mënyra klasike e të shkruarit, kjo strukturë kërkon një mjeshtëri të veçantë artistike, siç shpjegon edhe përkthyesja. “Është shumë e vështirë që ti të rrëfesh një jetë të tërë përmes letrave. Fakti që rrëfen pa pasur një rrëfimtar klasik që tregon ngjarjet në mënyrë lineare, është me të vërtetë origjinale dhe mjaft e gjetur”. (Vijon më poshtë)

Marrë nga Portali: RTSH - Radio Televizioni Shqiptar
[url removed]

Brian Joseph: Shqipja, një prej gjuhëve kyç për kontaktin gjuhësor në Ballkan

Roland Lelaj — Sun, 23 Aug 2026 17:37:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Brian Joseph: Shqipja, një prej gjuhëve kyç për kontaktin gjuhësor në Ballkan
Poster: Roland Lelaj

Se “shqipja është sigurisht një gjuhë kyç për të kuptuar kontaktin në Ballkan”, nuk është thjesht një deklaratë, por kosntatim prej një gjuhëtari elitar si Brian Joseph, profesof emeritus në Universitetin e Ohios, njëri prej emrave kryesorë të ediconit të sivjetmë të Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare. Në një intervistë të gjatë për KOHËN, Joseph flet edhe për dialektet, rrezikimin e tyre nga standardizimi, për veçantitë e vjetërsinë e shqipes dhe afërsinë me greqishten. “Shqipja është në një pozicion të vështirë, por është e qartë nga provat gjuhësore se është një degë më vete. Brenda familjes mund të ketë disa lidhje si ato me greqishten. Mund të ketë disa lidhje më të thella, më të vjetra dhe më të lashta me greqishten, por është më shumë spekulative sesa përfundimtare. (Vijon më poshtë)

Marrë nga gazeta KOHA, 23 gusht 2026
[url removed]

Përkthyesja e “Odisesë”, Emily Wilson, kritikon ashpër filmin e Christopher Nolan: Do të kisha turp

Roland Lelaj — Sat, 01 Aug 2026 08:18:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Përkthyesja e “Odisesë”, Emily Wilson, kritikon ashpër filmin e Christopher Nolan: Do të kisha turp
Poster: Roland Lelaj

Përkthyesja e njohur e poemës epike të Homerit për botimin në gjuhën angleze të vitit 2017, Emily Wilson, ka publikuar një kritikë të fortë ndaj adaptimit kinematografik të filmit “Odisea” nga regjisori Christopher Nolan. Megjithëse vetë Nolan kishte shprehur vlerësim të lartë për punën e Wilson gjatë turneut promovues, përkthyesja dhe profesorja e studimeve klasike në Universitetin e Pensilvanisë e cilësoi realizimin e tij si pompoz dhe me mungesë thellësie.
Në një recension të botuar në London Review of Books, Wilson nënvizoi se adaptimit i mungon thellësia psikologjike, politike, emocionale dhe etike. (Vazhdon më poshtë)

Marrue nga portali RTSH.al
[url removed]

Pavli Qesku: mjeshtri që do t'i mungojë shumë shqipërimit (Jonis Y. Buzi)

Roland Lelaj — Wed, 29 Jul 2026 12:35:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Pavli Qesku: mjeshtri që do t'i mungojë shumë shqipërimit (Jonis Y. Buzi)
Poster: Roland Lelaj

Pavli Qesku është ambasadori i parë i Shqipërisë në Mbretërinë e Bashkuar, por edhe përkthyes dhe leksikograf.

Desha të them disa fjalë, pasi roli i tij në fushën e leksikografisë është i jashtëzakonshëm, sidomos për komunitetin e përkthyesve amatorë dhe profesionistë, madje mund të thuhet se është "babai i përkthyesve shqiptarë të sotëm". Kjo, sepse vepra e tij gjendet e cituar në pothuaj çdo punim diplome masteri dhe doktorate në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja në Universitetin e Tiranës, por edhe kudo në botë. Është e vështirë të flitet për idiomat dhe marrëdhëniet midis shqipes dhe anglishtes dhe të mos përmendet vepra e tij.

Profesor Qesku (siç kam qejf t'i drejtohem) është autor i fjalorëve më të mëdhenj anglisht-shqip dhe shqip-anglisht. Fjalori i parë ka rreth 120 000 fjalë, ndërsa i dyti rreth 170 000. Secili ka rreth 600 000 shprehje idiomatike. Fjalorët janë të vëllimshëm, rreth 4000 faqe të dy, me faqe pak më të mëdha sesa formati A4. Ata përfaqësojnë një punë gjigante që është bërë për më shumë se 4 dekada rresht.

23 korrik 2026
( [url removed] )

The non-deictic voice of tradition: formulas and the generative creativity of Albanian fairy tales

Roland Lelaj — Fri, 17 Jul 2026 14:48:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: The non-deictic voice of tradition: formulas and the generative creativity of Albanian fairy tales
Poster: Roland Lelaj

Ky është një studim shkencor nga Flutura Mehmeti dhe bashkëpunëtorët e saj i publikuar sot në "Humanities and Social Sciences Communications" (2026).

This study examines the semantic role of the introductory formulas in Albanian fairy tales and in their German translations in Albanische Märchen, focusing on the way the non-deictic voice of tradition frames the entry into the imaginative universe of the tale. The introductory formula, understood as a stable configuration of signs, maintains its meaning through repeated use across generations and establishes the ritual mechanism through which the narrative act acquires its symbolic significance. In this perspective, the opening of the fairy tale is not simply a linguistic device but a cultural threshold that marks the passage from ordinary reality into the mythical space of collective memory. The analysis approaches the phenomenon on two interconnected levels—intersemiotic and intercultural —in order to trace how the structure of non-deixis becomes a coded signal of imagination and cultural recreation. The findings indicate that the introductory formula attests to the continuity of memory and to the adaptability of Albanian culture within translation, where the non-deictic voice of tradition persists as a way of thinking and storytelling that remains active through the sign.

[url removed]

Dhimitër Pojanaku boton në italisht “Zaret e fundit” përkthyese Irma Kurti

Roland Lelaj — Mon, 13 Jul 2026 12:49:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Dhimitër Pojanaku boton në italisht “Zaret e fundit” përkthyese Irma Kurti
Poster: Roland Lelaj

Sapo doli nga shtypi libri i poetit Dhimitër Pojanaku titulluar “Gli ultimi dadi” (Zaret e fundit) përkthyer nga poetja dhe përkthyesja Irma Kurti. Libri mban logon e Shtëpisë botuese “Ukiyoto Publishing”. Në parathënien e shkruar nga Dr. Ardian Christian Kyçyku lexojmë: “Ajo që tek shumica e poetëve të tjerë është thjesht mungesë sistemi poetik, – me ravgime të dukshme për ta paraqitur si liri tematike e stilistike, – tek Pojanaku është vepër e hapur. Një zë që nuk mbart fort parasysh gjeografinë, shtypjen e ushtruar nga tekat e historisë, dhe që zgjatet deri në kufijtë e mbramë të shqipes, aty ku rrijnë të ngujuara fjalët e ndaluara dhe hapësirat e këtyre fjalëve.

Pojanaku nuk di të qahet, nuk di të ndërkryhet sipas kanuneve letrare tashmë të mykura, nuk synon të shndërrojë këtë botë të ndërtuar keq, apo të rrënuar mirë. Hidhërimi i tij krejt i veçantë, thelbësisht poetik, e fton lexuesin në fortesën e Poezisë dhe, që brenda saj, i hap një sy nga ku bota mund të shihet vetëm nëpërmjet shpirtit të poetit.” (Vijon më poshtë)

[url removed]

Marrë nga portali "Ex Libris", 26 qershor 2026

Profil përkthyesi | Prof. As. Dr. Flavia Kaba

Roland Lelaj — Sun, 31 May 2026 00:08:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Profil përkthyesi | Prof. As. Dr. Flavia Kaba
Poster: Roland Lelaj

Prof. As. Dr. Flavia Kaba ka mbi 15 vite përvojë në fushën e përkthimit letrar, me bashkëpunime të vazhdueshme me shtëpi botuese dhe projekte kulturore. Veprimtaria e saj përfshin përkthimin e autorëve të njohur të letërsisë bashkëkohore hispanike dhe botërore, duke sjellë në gjuhën shqipe vepra të rëndësishme të letërsisë moderne.
Kontributi:
Përkthyese e veprave të autorëve si Carlos Ruiz Zafón, Julia Navarro, Silvina Ocampo, Tomás Eloy Martínez, Agustina Bazterrica dhe Alejandro Zambra. Përmes përkthimeve të saj, ka kontribuar në pasurimin e fondit të letërsisë së përkthyer në shqip dhe në afrimin e lexuesit shqiptar me letërsinë hispanike bashkëkohore.

Për më shumë detaje, shihni lidhjen më poshtë.
Fakulteti i Gjuhëve të Huaja, Tiranë
[url removed]

Gegnishtja në Parlament nga Adrian Thano | Zyrtaret publikë duhet t’i përmbahen gjuhës standarde, për t’u kuptuar nga të gjithë.

AMARILDA RUCI — Sat, 02 May 2026 08:16:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Gegnishtja në Parlament nga Adrian Thano
Poster: AMARILDA RUCI
Post title: Zyrtaret publikë duhet t’i përmbahen gjuhës standarde, për t’u kuptuar nga të gjithë.

[quote]Roland Lelaj wrote:

Ka një reagim të deputetes së Shkodrës, Marjana Koçeku, pas debateve që u përhapën në rrjetet sociale lidhur me përdorimin e dialektit gegë në fjalimet e saj në Parlament, në vend të gjuhës standarde.
“S’kam me e lëshue gegnishten teme”, është motoja me të cilën ajo ka zgjedhur t’u kthejë përgjigje të gjithë atyre që e kanë ironizuar apo kritikuar.

Ekziston një debat i vjetër në Shqipëri që prej Kongresit të Drejtshkrimit të vitit 1972. A duhet që zyrtarët publikë t’i përmbahen gjuhës standarde në institucionet shtetërore apo ka hapësirë për dialektet si pasuri kulturore?

Marrë nga Gazeta DITA, prill 2026
[url removed] [/quote]

Gegnishtja në Parlament nga Adrian Thano

Roland Lelaj — Mon, 20 Apr 2026 16:11:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Gegnishtja në Parlament nga Adrian Thano
Poster: Roland Lelaj

Ka një reagim të deputetes së Shkodrës, Marjana Koçeku, pas debateve që u përhapën në rrjetet sociale lidhur me përdorimin e dialektit gegë në fjalimet e saj në Parlament, në vend të gjuhës standarde.
“S’kam me e lëshue gegnishten teme”, është motoja me të cilën ajo ka zgjedhur t’u kthejë përgjigje të gjithë atyre që e kanë ironizuar apo kritikuar.

Ekziston një debat i vjetër në Shqipëri që prej Kongresit të Drejtshkrimit të vitit 1972. A duhet që zyrtarët publikë t’i përmbahen gjuhës standarde në institucionet shtetërore apo ka hapësirë për dialektet si pasuri kulturore?

Marrë nga Gazeta DITA, prill 2026
[url removed]

Manjola Zaçellari: Gjuhëtarja që prezantoi Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe në Oxford

Roland Lelaj — Fri, 10 Apr 2026 16:58:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Manjola Zaçellari: Gjuhëtarja që prezantoi Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe në Oxford
Poster: Roland Lelaj

[url removed]

Marrë nga Vizion Plus TV, Mars 2026

Bashkoi apo ndau? Fjalori i Madh i Shqipes që “tronditi” shqiptarët, por ja ç’duhet të dini

Roland Lelaj — Mon, 09 Mar 2026 15:04:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Bashkoi apo ndau? Fjalori i Madh i Shqipes që “tronditi” shqiptarët, por ja ç’duhet të dini
Poster: Roland Lelaj

Bashkoi apo ndau? Fjalori i Madh i Shqipes që “tronditi” shqiptarët, por ja ç’duhet të dini

Marrë nga kanali informativ A2 CNN, mars 2026
[url removed]

“Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” publikohet online për të gjithë të interesuarit | Faleminderit

Fabiana Papastefani-Pezzoni — Thu, 05 Feb 2026 10:54:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: “Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” publikohet online për të gjithë të interesuarit
Poster: Fabiana Papastefani-Pezzoni
Post title: Faleminderit

Goxha lajm, Roland, faleminderit dhe punë të mbarë të gjithëve.

FJALORI I RI I GJUHËS SHQIPE NË INTERNET | Faleminderit

Fabiana Papastefani-Pezzoni — Thu, 05 Feb 2026 10:53:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: FJALORI I RI I GJUHËS SHQIPE NË INTERNET
Poster: Fabiana Papastefani-Pezzoni
Post title: Faleminderit

Faleminderit, Juliana, mjet shumë i rëndësishëm dhe i fuqishëm për gjuhtarët dhe ata që merren me përkthime, shkrime, etj.

Punë të mbarë të gjithëve.

FJALORI I RI I GJUHËS SHQIPE NË INTERNET

Juliana Cullafiq — Wed, 14 Jan 2026 15:36:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: FJALORI I RI I GJUHËS SHQIPE NË INTERNET
Poster: Juliana Cullafiq

Të dashur kolegë,

Akademia e Shkencave e Shqipërisë ka hapur zyrtarisht për publikun platformën në internet të Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe, me adresën: [url removed]
Ky lajm është bërë i ditur dhe nga faqja zyrtare e RTSH-së: [url removed]

Ky fjalor ka mbi 125 000 njësi leksikografike.

Punë të mbarë,
Juliana

“Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” publikohet online për të gjithë të interesuarit

Roland Lelaj — Tue, 13 Jan 2026 15:26:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: “Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” publikohet online për të gjithë të interesuarit
Poster: Roland Lelaj

“Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” projekt ky i nisur në vitin 2021, prej 12 janarit 2026 është online. Fjalori bëhet tashmë i aksesueshëm për publikun në formatin online, duke i hapur rrugë një përdorimi më të gjerë dhe më bashkëkohor të kësaj trashëgimie gjuhësore. Tash e tutje përdoruesit kanë mundësinë të konsultojnë online një vepër themelore të ndërtuar mbi punë shkencore, ndërsa vitin që vjen pritet shtypja në letër e veprës në dhjetë vëllime.
Prof. Shefkije Islamaj shprehet për një projekt të madh, sfidues dhe shumë të rëndësishëm. “Lajm i mirë! U kurorëzua puna pesëvjeçare, u realizua projekti i madh sfidues e shumë i rëndësishëm i leksikografisë dhe i gjuhësisë shqiptare në veçanti dhe i shkencës e i kulturës shqiptare në përgjithësi, Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe, me mbi 10 mijë faqe dhe me mbi 125.000 njësi leksikografike”. Akademia e Shkencave e Shqipërisë, me vendimin nr. 1, datë 6. 1.2026, “Për hapjen e platformës online të Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe”, vendosi të hapet për publikun faqja e platformës online të “Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe”, me domenin “fjalori.online”, duke ofruar qasje të lirë në të. (Vijon më tej)

[url removed]

Gjinushi prezanton kopjen e parë të “Fjalorit të madh të gjuhës shqipe”

Roland Lelaj — Wed, 31 Dec 2025 15:22:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Gjinushi prezanton kopjen e parë të “Fjalorit të madh të gjuhës shqipe”
Poster: Roland Lelaj

TIRANË, 30 dhjetor/ATSH/ Kryetari i Akademisë së Shkencave, Skënder Gjinushi organizoi një aktivitet festiv ku priti gazetarë dhe përfaqësues të medieve me rastin e festave të fundvitit.

Gjinushi vlerësoi punën e gazetarëve dhe theksoi domosdoshmërinë e komunikimit e bashkëpunimit me median të institucioneve të arsimit e të shkencës për informimin e opinionit të gjerë për zhvillimet e perspektivat në këto fusha.

“Media e Akademia kanë një gjë të përbashkët, si dy përfaqësuese të pjesëve më të ndërgjegjshme e më të përgjegjshme të inteligjencës shqiptare, ne duhet të kemi një aleancë në pasqyrimin me vërtetësi dhe mbrojtjen e kontributeve e vlerave më të mira të saj e të simboleve e ikonave ndër vite, përballë mediokritetit, amatorizmit, diletantizmit e dashakeqësisë, qofshin këto dhe të motivuara nga “pasioni”, tipare që shfaqen nga pjesë e individë të shoqërisë a të politikës”, deklaroi Gjinushi.
Më tej, Gjinushi u shpreh se, brezi i ri ka nevojë për modele dhe për t’i krijuar bindjen se edhe këtu bëhet shkencë, se edhe në Shqipëri mund të zhvillosh talentin tënd.
Me këtë rast, ai u prezantoi gazetarëve të pranishëm kopjen e parë të “Fjalorit të madh të gjuhës shqipe”, si dhe falënderoi autorët së bashku me ata që po përmbyllin hartimin e Historisë dhe fjalësit të Enciklopedisë.

[url removed]

Panari i 28-të Librit në Tiranë: Bashkëbisedim me përkthyesen Ajsela Koka

Roland Lelaj — Thu, 04 Dec 2025 18:15:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Panari i 28-të Librit në Tiranë: Bashkëbisedim me përkthyesen Ajsela Koka
Poster: Roland Lelaj

[url removed]

Marrë nga RTSH, nëntor 2025

Ndahen çmimet e Panairit të 28 të Librit: Virgjil Muçi përkthyesi më i mirë me "Xhejmsi"

Roland Lelaj — Sun, 16 Nov 2025 20:39:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Ndahen çmimet e Panairit të 28 të Librit: Virgjil Muçi përkthyesi më i mirë me "Xhejmsi"
Poster: Roland Lelaj

Rreth 260 vepra janë marrë nën shqyrtim nga juria për çmimet vjetore të Panairit të 28-të të Librit, një nga ngjarjet më të rëndësishme kulturore në vend, që bashkon botues, autorë dhe mijëra lexues. Juria e përbërë nga Maniela Sotaj, Teuta Dhima, Zija Vukaj, Beti Njuma dhe Elsa Skënderi vlerësuan autorët dhe përkthyesit më të spikatur të vitit.

Çmimi “Autori më i mirë i vitit” i shkoi shkrimtarit dhe akademikut Artan Fuga për romanin "Ndëshkimi i dytë i Evës" (Papirus), një vepër që ndërthur mitin biblik, dramën bashkëkohore urbane dhe reflektimet mbi teknologjinë, duke u vlerësuar për dimensionin filozofik dhe psiko-social.

Me çmimin “Përkthimi më i mirë” u vlerësua Virgjil Muçi për përkthimin mjeshtëror të romanit "Xhejmsi" të Percival Everett, vepër e shpallur fituese e Çmimit Pulitzer 2025. Përkthimi i tij u vlerësua për zhdërvjelltësinë gjuhësore dhe aftësinë për të ruajtur dy regjistrat e veçantë stilistikë të romanit origjinal.

Urim Nerguti mori çmimin “Përkthimi më i mirë nga frëngjishtja” për sjelljen në shqip të romanit "Hyrija" të Kamel Daoud, fitues i Çmimit Goncourt 2024. Nerguti u vlerësua për besnikërinë ndaj stilit karakteristik të autorit dhe për nuancat gjuhësore të përkthimit. (Vijon më poshtë)

Marrë nga portali Report TV
[url removed]

Çelet Panairi i 28 i Librit: 5 ditë për të gjithë të pasionuarit pas leximi

Roland Lelaj — Thu, 13 Nov 2025 05:39:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Çelet Panairi i 28 i Librit: 5 ditë për të gjithë të pasionuarit pas leximi
Poster: Roland Lelaj

Në Pallatin e Kongreseve nue Tiranë u çel për të 28-tin vit radhazi Panairi i Librit, ngjarja më e shënuar për kulturën dhe letërsinë shqiptare.

Për 5 ditë me radhë, deri më 16 nëntor, publiku do të mund të vizitojë stendat e shtëpive botuese, të takohet me shkrimtarët e përkthyesit, të blejë botime me çmim të reduktuar, por edhe të marrë pjesë në aktivitetet promovuese.
Tema e përzgjedhur për edicionin e këtij viti është një shprehje e të madhit Kadare: “Ndërgjegjja jonë ka nevojë për librat”. (Vijon më poshtë)

Marrë nga portali Shqiptarja.com
[url removed]

Vdes David Bellos, përkthyesi i Kadaresë që ndihmoi fitimin e çmimit Booker Prize

Roland Lelaj — Tue, 04 Nov 2025 13:56:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Vdes David Bellos, përkthyesi i Kadaresë që ndihmoi fitimin e çmimit Booker Prize
Poster: Roland Lelaj

“The Booker Prizes” ka njoftuar me trishtim vdekjen e David Bellos, profesor i letërsisë krahasimtare, ekspert i letërsisë franceze dhe përkthyes i veprave të Ismail Kadaresë nga frëngjishtja në anglisht.
Faqja zyrtare e çmimit të njohur përmend se përkthimet e Bellos luajtën një rol kyç që shkrimtari shqiptar të fitonte këtë çmim prestigjioz. Si shembuj të veprave të tij të shquara, “The Booker Prizes” përmend librin “Rrethimi” të Kadaresë, biografinë e regjisorit Jacques Tati dhe romanin “Të mjerët” të Viktor Hugos.
“Ndihemi thellësisht të trishtuar nga humbja e David Bellos, një shkrimtar, profesor, përkthyes dhe gjyqtar i jashtëzakonshëm i Çmimit Ndërkombëtar Booker 2016." (Vijon më poshtë)

KultPlus, 29 tetor 2025
[url removed]

Nevoja për hartimin dhe publikimin e një fjalori për dialektin Gegë, si detyrim për gjuhën shqipe

Roland Lelaj — Wed, 29 Oct 2025 14:01:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Nevoja për hartimin dhe publikimin e një fjalori për dialektin Gegë, si detyrim për gjuhën shqipe
Poster: Roland Lelaj

Lumi Shkumbin është kufiri gjeografik që ndan dy dialektet kryesore të shqiptarëve: Gegë dhe Toskë. Që nga viti 1972, i cili i dha Shqipërisë e shqiptarëve kudo ku jetojnë e punojnë “shqipen standarde” apo gjuhën letrare, mbizotërues është dialekti Toskë, tashmë i gjithëpranuar. Megjithatë, nuk mungojnë idetë, qasjet apo edhe nismat për të promovuar dialektin Gegë, zyrtarisht më i përdoruri nga shumica e shqiptarëve në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni apo zona të tjera ku jetojnë shqiptarët.

Nëse thuajse është e pamundur që të preket “standardi” për të përfshirë disi edhe dialektin Gegë, si njëri krah i munguar i shqiponjës në gjuhën shqipe, nuk mungojnë nismat për promovimin e tij. Jo vetëm në rrjetet sociale por edhe në aktivitete të ndryshme sociale, ai vijon jo vetëm të kultivohet gjërësisht, por edhe të pasurohet. Fatmirësisht, nuk janë të pakta tekstet që vijojnë të shohin dritën e botimit në këtë dialekt. Nuk janë të paktë shkrimtarët që e përcjellin veprën e krijimet e tyre në këtë dialekt. (Vijon më poshtë)

Marrë nga Portali Shkodra Web, 27 tetor 2025
[url removed]

Fjalët “kopile” - fjalor i të shkolluarve të pakënduar

Roland Lelaj — Fri, 10 Oct 2025 13:14:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Fjalët “kopile” - fjalor i të shkolluarve të pakënduar
Poster: Roland Lelaj

Nuk ka gjuhë të botës që nuk merr fjalë nga gjuhët e fqinjëve apo të popujve të kulturave të mëdha. Janë nevojat e emërtimit të dukurive dhe të sendeve të reja që e bëjnë të domosdoshëm huazimin. Përderisa një gjuhë nuk ka fjalë të vetat për këto dukuri e sende, doemos që do t’i marrë hua nga të tjerët, të paktën derisa të krijojë fjalët e saj to. Por, krahas këtyre huazimeve të diktuara nga nevojat e komunikimit gjuhësor në rrafshin intelektual, në kohën e sotme po ndodh që, si pasojë e kontakteve të drejtpërdrejta ose virtuale me popuj dhe kultura të tjera, të futen në përdorim edhe fjalë që gjuha shqipe i ka tashmë, d.m.th. huazime të panevojshme. Këto gjuhësia i quan “huazime absolute” dhe gjuhëtarët këshillojnë që të shmangen nga përdorimi, sepse prishin natyrën e gjuhës. (Vazhdon më poshtë)

Nga Rami Memushaj, gazeta Telegrafi, 7 tetor 2025
[url removed]

Rexhep Hida: Kriteret për të qenë përkthyes i mirë

Roland Lelaj — Tue, 07 Oct 2025 16:38:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Rexhep Hida: Kriteret për të qenë përkthyes i mirë
Poster: Roland Lelaj

Rexhep Hida, botues dhe përkthyes, analizoi në studion e MCN Informacion sfidat e përkthimit. Hida veçoi dy kriteret bazë që e bëjnë një përkthyes të mirë.
Sa kohë që një gjuhë ekziston, ajo i plotëson kërkesat e komunikimit. Veçoria e përkthimit qëndron te veprat filozofike apo sociologjike. Sepse ne nuk kemi traditë. Nuk kemi filozofë si Niçja, Jungu apo Sartri. Pra lind nevoja e kritereve për të shqipëruar termat. Përkthimet e letërsisë artistike janë njësoj. Këtu duhen njerëz të talentuar. Nuk mjaftojnë njerëz që thjesht njohin gjuhën. Përkthimi ka parimin e parë saktësinë. Pra, besnikëri jo skllavëri. Një përkthim ku përkthyesi i qëndron skllav origjinalit, është përkthim shabllon. Ndërsa përkthimi i lirë është më i këndshëm. Me një redaktim të kujdesshëm, ai mund t’i afrohet origjinalit. Që përkthimi të jetë i saktë, duhet të jetë i qartë, të përcjellë muzikalitet.

Marrë nga MCN TV, 29 shtator 2025
[url removed]

Translators and Scholars: United to Protect the Albanian Language

Roland Lelaj — Thu, 02 Oct 2025 14:13:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Translators and Scholars: United to Protect the Albanian Language
Poster: Roland Lelaj

Translators, linguists, and writers came together in an event titled “Translation, Time Boundaries, and Language”, organized at the National Center for Books and Reading in cooperation with the Albanian Translators’ Association. The gathering reflected on the role of language and the challenges facing translation in Albania.
Linguist Xhevat Lloshi raised concerns about repeated mistakes in the use of the Albanian language, stressing that such errors amount to a catastrophe for the language and for younger generations.
“In Albanian, one should not say ‘i burgosur’ (‘the imprisoned’), but ‘e kap rob’ (‘captured as a prisoner’). This incorrect usage spreads on the internet, which is why it is necessary to draw attention to inaccurate translations and the deep ignorance of proper Albanian,” said Lloshi.

Marrë nga EuroNews Albania, 1 tetor 2025
[url removed]

“FJALORI” I RRJETEVE SOCIALE: Mbi 6000 fjalë të reja u shtuan në Fjalorin Cambridge

Roland Lelaj — Mon, 25 Aug 2025 18:30:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: “FJALORI” I RRJETEVE SOCIALE: Mbi 6000 fjalë të reja u shtuan në Fjalorin Cambridge
Poster: Roland Lelaj

Fjalori prestigjioz Cambridge Dictionary ka shtuar mbi 6000 terma të rinj këtë vit, një pjesë e madhe e të cilave të huazuara nga popullariteti i tyre në rrjetet sociale. Ekspertët flasin për një ndikim të kulturës së internetit në gjuhën moderne që po bëhet gjithnjë e më i dukshëm.
Mund të duken si shprehje të çuditshme ose kalimtare, por termat e famshëm në rrjetet sociale si "skibidi", "tradwife", "delulu" dhe shumë të tjera janë tashmë pjesë zyrtare e gjuhës angleze. (Vijon më poshtë)

Marrë nga OraNews, gusht 2025
[url removed]

Irma Kurti nderohet me “Çmimin e Përkthimit” në Itali

Roland Lelaj — Fri, 22 Aug 2025 13:44:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Irma Kurti nderohet me “Çmimin e Përkthimit” në Itali
Poster: Roland Lelaj

Poetja dhe përkthyesja shqiptare Irma Kurti nderohet me “Çmimin e Përkthimit” në edicionin e 30-të të Konkursit Ndërkombëtar Letrar “Posedonia Paestum”. Ky vlerësim iu dha për poezinë e saj të titulluar: “Testamenti”, me motivacionin e mëposhtëm: “Një tekst i fuqishëm dhe i thjeshtë që i dedikohet proçesit të plakjes me një qartësi çarmatosëse dhe figuracion të fortë, pa retorikë, vargje që kërkojnë vemendje dhe respekt. Një testament poetik që e transformon refuzimin e dekadencës në një akt lirie ekstreme. Përdorimi i metaforave “pemë e kalbur” dhe “gotë bosh” përcjellin intensitetin e mendimit që përpiqet të mbijetojë brishtësinë e trupit.” Përveç këtij vlerësimi, në këtë edicion, poetja gjithashtu u nderua edhe me Çmimin “Paestum Cilento Baronia”.
Në mjedisin e shkëlqyer të sitit arkeologjik në Paestum, u shpallën fituesit e pesë kategorive të çmimeve dhe seksioneve speciale të Konkursit ndërkombëtar të poezisë “Poseidonia Paestum” me pjesëmarrës nga e gjithë Italia dhe bota. (Vijon mue poshtë)

Marrë nga gazeta Destinacioni, gusht 2025
[url removed]

Konferenca Ndërkombëtare: “Horizonte të Reja në Përkthim dhe Interpretim në Epokën Digjitale”

Roland Lelaj — Sun, 29 Jun 2025 17:24:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Konferenca Ndërkombëtare: “Horizonte të Reja në Përkthim dhe Interpretim në Epokën Digjitale”
Poster: Roland Lelaj

Më 29 maj 2025, Fakulteti i Gjuhëve të Huaja i Universitetit të Tiranës, në bashkëpunim me Fakultetin e Filologjisë të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, organizoi konferencën ndërkombëtare “Horizonte të Reja në Përkthim dhe Interpretim në Epokën Digjitale: Sfida dhe Perspektiva”. Ky eveniment i rëndësishëm mblodhi ekspertë, studiues dhe studentë nga Shqipëria, Kosova dhe vende të tjera, për të diskutuar mbi ndikimin e teknologjisë dhe digjitalizimit në fushën e përkthimit dhe interpretimit.
Konferenca u hap me fjalë përshëndetëse nga Znj. Esmeralda Kromidha, Dekane e Fakultetit të Gjuhëve të Huaja, dhe z. Abdulla Rexhepi, Dekan i Fakultetit të Filologjisë të Universitetit të Prishtinës. Ligjëruesja kryesore, Prof. Asoc. Monika Płužycka nga Universiteti i Varshavës, ndau njohuritë e saj mbi përdorimin e teknologjisë për të kuptuar proceset kognitive në përkthim. Gjatë konferencës u zhvilluan seanca plenare dhe sesione paralele ku u diskutuan sfidat dhe mundësitë që ofron epoka digjitale në përkthim dhe interpretim, duke përfshirë përdorimin e mjeteve digjitale si përkthimi automatik dhe inteligjenca artificiale. Në aktivitet morën pjesë studiues dhe ekspertë të shumtë nga universitete të ndryshme, të cilët kontribuan me kumtesa dhe diskutime të thelluara mbi temat e përkthimit dhe interpretimit në kontekstin e digjitalizimit.

[url removed]

The Albanian Language Officially in New York Public Schools

Roland Lelaj — Sat, 21 Jun 2025 18:53:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: The Albanian Language Officially in New York Public Schools
Poster: Roland Lelaj

On June 18, 2025, New York City's Chancellor of Education, Melissa Aviles-Ramos, announced that the Albanian language has been officially declared one of the languages used for school communications by the City Department of Education. This decision represents a major victory and a new era for Albanian families in the United States, writes illyria.com.
Of the approximately 180 languages spoken in New York City, to date only 10 languages have been included in official public school communications.
With the latest decision, three more languages are added, one of which is Albanian, bringing the total number to 13 (including English).
This means that any important document, notice or information that the school sends to parents will also be available in Albanian, significantly facilitating the involvement of Albanian parents in the educational life of their children.

[url removed]

Panairi i librit Prishtinë: Përkthimi – ndërmjetësuesi i fuqishëm i kulturave

Roland Lelaj — Sat, 14 Jun 2025 23:52:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: Panairi i librit Prishtinë: Përkthimi – ndërmjetësuesi i fuqishëm i kulturave
Poster: Roland Lelaj

Në kohën e teknologjisë, kur “përkthimi” është kondensuar me një klik, përvojat e përkthyesve të mirëfilltë u përafrohen atyre të vetë shkrimtarit, por pesha e një vepre në disa gjuhë është edhe më e madhe sesa kaq. Në ditën e dytë të Panairit të Librit, paneli me përkthyes nga Kosova e Shqipëria ka pasur theksin në rëndësinë e përkthimit të veprave dhe jo vetëm. Është vlerësuar se është shkëmbim kulturash e pasurim i gjuhës shqipe. Janë shpalosur përvojat e përkthyesve të veprave botërore në gjuhën shqipe.
Shkrimtari e studiuesi i letërsisë, Ag Apolloni, ka thënë se përkthimi është ndërmjetësimi më i mirë i kulturave.
“Sigurisht që përkthimi më vete është i rëndësishmen dhe ne nëse mendojmë se çfarë është një përkthim në kulturën dhe kujtesën tonë, e shohim që po e hoqëm pjesën që kemi marrë nga përkthimi, kultura jonë është shumë e varfër”, është shprehur Apolloni në panelin e pasdites të së enjtes në kuadër të ngjarjeve që kanë vetëm një adresë: hollin e katit të sipërm të Pallatit të Rinisë dhe Sporteve ku mbahet Panairi. (Vijon më tej)

Marrë nga gazeta KOHA (13 qershor 2025)
[url removed]

“IA nuk fle me askënd”: Përkthyesit mes frikës, pasionit dhe sfidës për të mbetur njerëzorë

Roland Lelaj — Fri, 06 Jun 2025 15:55:00 +0000

Forum: Albanian
Topic: “IA nuk fle me askënd”: Përkthyesit mes frikës, pasionit dhe sfidës për të mbetur njerëzorë
Poster: Roland Lelaj

Ndërsa inteligjenca artificiale po përparon me hapa të shpejtë, profesioni i përkthimit po përballet me sfida të mëdha dhe pasiguri të thellë. Disa prej përkthyesve janë duke u dorëzuar, të shqetësuar se puna e tyre po zëvendësohet gradualisht nga makinat, ndërsa të tjerë përpiqen të gjejnë mënyra për t’u përshtatur dhe për të nxjerrë në pah rëndësinë e ndërveprimit njerëzor në këtë fushë.
Violaine, një grua 29-vjeçare me pasion të hershëm për gjuhët e huaja, u drejtua drejt Austrisë për të studiuar përkthimin, duke shpresuar të ndërtojë një karrierë të suksesshme. Por kur u kthye në Zvicër dhe nisi punën, realiteti e goditi me forcë. “E gjeta si një ambient shumë stresues,” rrëfen ajo për Mise au point. “Pozicionet janë shumë të pakta dhe konkurrenca jashtëzakonisht e fortë. Ka shumë përkthyes me vite përvojë që aplikojnë për të njëjtat vende. Është jashtëzakonisht e vështirë të konkurrosh.”
Kjo situatë e detyroi Violainen të ndryshojë rrugë. Sot ajo po ndjek studimet për logopedi, një fushë ku shpreson të jetë e pazëvendësueshme. “Gabimin e bëra një herë, por nuk do ta përsëris. Nëse do ta dija që profesioni do të rrezikohej kaq shpejt nga inteligjenca artificiale, nuk do ta kisha zgjedhur kurrë,” thotë ajo me keqardhje. (Vijon më poshtë)

Marrë nga portali VNA-Verified News Agency, qershor 2025
[url removed]